02 Waarom ik geen huis bezit

Vijf jaar geleden kocht ik met mijn partner in Portugal een oude zeilboot. Oorspronkelijk was het een leuke manier om een tijdje op een alternatieve manier te wonen en te voorkomen dat we een hoge huur moesten betalen voor een woning. Een hypotheek was toen door onze werksituatie geen optie. Dat zou later wel komen, als we een eenmaal een stabiel inkomen hadden met een vaste baan.

Het stabiele inkomen is er nu. Maar ondertussen heeft het leven op de boot veranderd hoe wij tegen woningbezit aankijken. We kunnen nu wel een huis kopen met een hypotheek, maar we willen niet meer. We zien de zeilboot nu als een platform voor een rijke en onbekommerde levensstijl. En als een methode om meer controle te houden over onze tijdbesteding.

De kosten van het bezit van een onroerend goed is de beperking in vrijheid en flexibiliteit. De meeste van onze vrienden wonen in een koophuis. Het neemt een groot deel van hun inkomen in beslag, waardoor er weinig flexibiliteit overblijft in uitgaven, investeringen of tijd om aan andere activiteiten dan werk te besteden. Het nadeel van het bezitten van een huis is dat je veel en langdurig moet werken om deze rijkdom te verwerven. Dit berooft je van tijd, dat ook kan worden besteed aan andere doelen. Dat kunnen reizen zijn, maar ook vrijwilligerswerk. Een opleiding volgen, of actief zijn in de politiek.

We denken dat het bezit van een huis een te grote opgave is geworden. Twee mensen met een gezamenlijk inkomen van € 90.000 per jaar kunnen volgens de ING bank maximaal 432.000 euro lenen1. De gemiddelde prijs van een huis in Nederland was in 2022 hetzelfde, ook ongeveer € 432.0002. De maandelijkse hypotheeklasten bedragen € 1988 per maand bij een rentepercentage van 3,69% en een looptijd van 30 jaar. Dit resulteert in een totale kostenpost van € 715.680 waarvan € 283.680 euro financieringskosten. Dat vinden we te hoog.

Een huis is nog steeds wel een goede investering. Als je het kan betalen. Dertig jaar geleden kostte een gemiddeld huis 81.000 euro. Dit is een waardeverandering van 533%. Als we dit extrapoleren naar vandaag, zou een nu gekocht huis met een waarde van € 432.000 in 2054 € 2,3 miljoen waard kunnen zijn. Gecorrigeerd voor inflatie en financieringskosten levert dit een investeringsrendement op van circa € 680.000. Maar de lonen zijn niet in verhouding meegestegen met de kosten van eigen woningbezit. Het bruto-inkomen van huishoudens in Nederland bedroeg in 2020 gemiddeld 75 2003 euro. Een eigen huis is nu voor de meeste mensen een flinke aanslag op het inkomen.


We zien hoe de kosten van een eigen woning steeds meer het leven van mensen forceert. We kunnen de hypotheeklasten betalen, maar het komt met een beperking in vrijheid. Voor de meesten van ons is het lastig om een huis in liquide middelen om te zetten, omdat we altijd een ander huis nodig hebben om in te wonen. De investering blijft dus geblokkeerd, tenzij de woonsituatie verandert.

Er zijn ook andere uitdagingen. De gemiddelde tijd dat een huis te koop staat bedraagt momenteel 30 dagen4. Dat is relatief kort, waardoor het vermogen snel liquide kan worden gemaakt. Maar er is geen garantie dat dit altijd hetzelfde zal blijven, omdat de aanwas van starters op de woningmarkt daalt5. Er is ook geen garantie dat de huizenprijzen niet periodiek zullen dalen. En elke keer dat je een nieuw huis koopt, betaal je 2% overdrachtsbelasting, waardoor de overwaarde afneemt.

Nog een probleem met het bezitten van een huis: het huis dat je uiteindelijk terug koopt is ook in waarde gestegen. Het rendement op de investering in het voorbeeld van € 680.000 zal dus grotendeels worden besteed aan de volgende woning, die misschien lager is in reële waarde, maar hoger in aanschafkosten dan op het moment dat je het eerste huis kocht. Dit is een van de redenen waarom onze huizenmarkt stagneert.


Er zijn andere opties. Als we elke maand dezelfde € 1988 aan hypotheeklasten apart zetten in een beleggingsportefeuille met een gemiddeld rendement van 4,1% per jaar, dan groeit deze portefeuille na 30 jaar naar een bedrag van ongeveer € 1,5 miljoen. De inflatie zal het rendement, gemeten in koopkracht, depreciëren tot het equivalent van ongeveer € 684.000. Dit bedrag is vergelijkbaar met het rendement op het bezitten van een huis na 30 jaar. Maar deze investering is niet geblokkeerd: we kunnen er mee doen wat we willen. We kunnen het gebruiken om een vervroegde pensionering te financieren. Of als we besluiten om alsnog een huis te bezitten, dan kunnen we met het bedrag een huis kopen onbezwaard met een hypotheek. Dat brengt vrijheid.

Wonen op de boot geeft ons afstand tot de maatschappij. Dat maakt ons bewuster van de gevolgen van onze keuzes. Voor ons is een koophuis geen prioriteit. Een woning zal een groot deel van ons inkomen in beslag nemen voor de looptijd van de hypotheek, waardoor onze bestedingsflexibiliteit wordt weggenomen. Het opbouwen van reserves naast de hypotheek kan, maar vraagt een opoffering op persoonlijk vlak. Voornamelijk in de vorm van heel veel moeten werken. We zijn nu sterk van lichaam en geest, en willen daarom niet nu vastzitten aan langdurige financiële verplichtingen.

Onze boot heeft lage vaste maandlasten, waardoor er veel mogelijkheden zijn om elke maand te investeren, en we kunnen beter onze behoefte aan flexibiliteit en vrijheid respecteren. Maar het is niet altijd idyllisch. Wonen op een zeilboot is een uitdagende levensstijl. Zeilboten hebben veel slijtage en reparaties kosten tijd en vragen om veel kennis. Omdat wij houden van een gevarieerde levenservaring gevuld met reizen, zeilen en bergbeklimmen, past het bij ons. We hebben onze woonvorm aan onze behoefte kunnen aanpassen, en daardoor meer zelfbeschikking verkregen.

  1. Bron: ING calculator. ↩︎
  2. Bron: CBS ↩︎
  3. Bron: CBS ↩︎
  4. Bron: NVM ↩︎
  5. Bron: MvBZ ↩︎

Wouter Tooren

Get in touch

Quickly communicate covalent niche markets for maintainable sources. Collaboratively harness resource sucking experiences whereas cost effective meta-services.